textielrestauratie


Wil  je een stuk textiel vakkundig laten restaureren? Dan ben je bij mij aan het juiste adres. Ik ben een opgeleid textielrestaurator met een jarenlange staat van dienst bij diverse (inter-)nationale musea, de kunsthandel en particuliere collecties.  Ik heb o.a. stukken gerestaureerd uit de collecties van het Legermuseum in Delft, The Metropolitan Museum en het World Trade Center in New York, het Ethnografisch Museum in Antwerpen en het Afrikamuseum in Tervuren. Is zo'n staat van dienst nodig? Ja, eigenlijk wel.

Textiel is een veelzijdig materiaal. Het kan bestaan uit wol, zijde, katoen, linnen, of uit kunststoffen. Textiel is bijzonder kwetsbaar en heeft een slechte houdbaarheid. Vanaf het moment dat het gemaakt wordt slaat onvermijdelijk het verval toe door gebruiksslijtage, teveel licht, motten, schimmels, etc. Het is de taak van de textielrestaurator dit verval een halt toe te roepen. Maar er mag niet meer met een voorwerp gebeuren dan strikt noodzakelijk. Het karakter van het textiel mag niet verdwijnen – het mag geen stijve plank worden of verkleuren - en de behandeling moet altijd reversibel (omkeerbaar) zijn. Want de toekomst kan nieuwe inzichten en betere methoden brengen.

Conserveren of restaureren?

De behandeling van waardevol, historisch textiel is meestal een combinatie van twee methoden: een conserverende behandeling en de daadwerkelijke restauratie. Textielconservering is er op gericht de toestand waarin het textiel zich bevindt te stabiliseren en verder verval een halt toe te roepen. De maatregelen die tot doel hebben het verval van een kunstwerk te voorkomen, worden preventieve conservering genoemd. Deze maatregelen zijn vooral gericht om de omgevingsomstandigheden waarin objecten bewaard worden te optimaliseren om zo behoud lang te garanderen. Licht, temperatuur en luchtvochtigheid moeten relatief strikt aan speciale eisen voldoen. Ook het gebruik van de juiste materialen in depots en expositie horen daarbij. Een doos van zuur materiaal, een slecht passende torso, een verkeerde inlijsting, kunnen textiel onherroepelijk schade berokkenen.

Merklap voor en na behandeling (part. coll.)
Bij de actieve conservering van textiel wordt het object zelf behandeld. De behandeling is er in eerste instantie op gericht te voorkomen dat de toestand waarin het object zich bevindt verslechtert: losse delen worden gefixeerd, vuil verwijderen, scheuren gerepareerd. Ook wordt er veelal een passende ondersteuning gemaakt van materialen die niet schadelijk zijn, ook na langere tijd niet. Na een conserverende behandeling ziet het textiel er in principe mooier uit en is de oude luister ervan weer herkenbaar. Wil men de oorspronkelijk staat echt zoveel mogelijk hersteld hebben, dan is er sprake van restauratie. Dat kan inhouden dat verloren gegane delen zo goed mogelijk worden gereconstrueerd. De behandeling van historisch textiel is vaak een combinatie conservering en restauratie. Goed te weten is dat een restaurator er altijd naar streeft behandelingen toe te passen die ook weer ongedaan gemaakt kunnen worden, zodat er aan het textiel in feite niets verandert. 

Vaandel Scherpschuttersvereniging Den Haag, eind 19de eeuw. (Coll. NMH, Soest)

Uniform Weerbaarheid Curacao, 1937 (Coll. NMH, Soest)
De meest traditionele methode om textiel te restaureren is de naaitechniek. Er wordt met de hand genaaid met zijden draden, met zeer fijne polyesterdraad en bijpassende dunne naalden. Soms worden er traditionele naaisteken gebruikt, maar vaak ook speciale restauratiesteken.
Textiel dat te kwetsbaar, te breekbaar is om te naaien kan worden geplakt op een steunweefsel. Hiervoor worden o.a. thermoplastische lijmen gebruikt die gaan plakken als ze verhit worden. Het steunweefsel wordt geprepareerd met lijm, het object wordt erop gelegd en met een strijkboutje worden object en steunweefsel aan elkaar gesmolten. Het is een goede techniek: het textiel is nog steeds flexibel, verkleurd niet en de lijm is ook met hitte of een chemisch middel weer oplosbaar te maken. Iedere stap van de behandeling wordt gedocumenteerd in een restauratieverslag, zodat later te herleiden is wat er met een voorwerp is gebeurd. De behandeling wordt beschreven, gefotografeerd, op tekeningen wordt aangegeven waar steken gezet zijn, en de gebruikte materialen benoemd in een legenda.Voorafgaand aan elke behandeling wordt een behandelplan opgesteld, voorzien van een raming van uren en kosten. Elke uitgevoerde behandeling wordt vastgelegd in een een verslag.

Wilt u iets gerestaureerd hebben? Neem dan vrijblijvend contact op. Wilt u meer informatie over mijn restauratiewerk? Klink dan hier.


Wandtapijt met Diana en Actaeon, eind 17de/vroeg 18de eeuw, door Jeans Jans de Jongere, in of rondom de Manufacture des Gobelins (Coll. Metropolitan Museum of Art, New York)